Cách UAV Nga bay vào Kiev 'như chỗ không người'

UAV Nga quần thảo nhiều giờ ở Kiev mà không bị bắn hạ nhờ bay thấp và né tránh được các trận địa phòng không Ukraine, theo chuyên gia.

Video được truyền thông Ukraine công bố ngày 26/1 cho thấy máy bay không người lái (UAV) của Nga bay thấp và lượn nhiều vòng trên bầu trời thủ đô Kiev. Không có báo động phòng không vào thời điểm đó, cũng không có dấu hiệu nào cho thấy quân đội Ukraine tìm cách bắn hạ mục tiêu.

Những hình ảnh đầu tiên được công bố lúc 14h. Báo động phòng không dường như chỉ được phát ra ở thủ đô Kiev và tỉnh cùng tên sau đó khoảng 8 phút, giới chức Ukraine cũng thông báo có ít nhất 3 UAV Nga đang hoạt động trên vùng trời thành phố.

Các tài khoản mạng xã hội ủng hộ quân đội Ukraine cho biết UAV Nga xuất hiện ở trung tâm Kiev, bờ đông sông Dnieper và nhiều quận nội thành. Một phi cơ cũng hiện diện gần nhà máy điện - nhiệt CHP-5 chủ chốt của thủ đô Kiev vào khoảng 15h.

Báo động không kích tại Kiev chỉ chấm dứt sau khoảng 4 tiếng rưỡi, không rõ số phận của các máy bay Nga. Truyền thông Ukraine nhận định UAV Nga không phải dòng Geran, dường như đang làm nhiệm vụ trinh sát cơ sở hạ tầng quan trọng.

Trang tin quân sự RusVesna của Nga cho biết lực lượng nước này đã sử dụng phi cơ BM-35 được lắp bộ thu phát tín hiệu Internet vệ tinh Starlink, có tầm hoạt động lên đến 500 km và khả năng kháng nhiễu cao. "Không rõ lý do phòng không Ukraine lại không bắn hạ chúng", trang tin này cho hay.

Anatoliy Khrapchinsky, sĩ quan dự bị của không quân Ukraine, cũng cho rằng UAV Nga được trang bị công nghệ Starlink và camera để thu thập thông tin.

Taras Shamaida, nhà hoạt động người Ukraine, thừa nhận ông chưa từng chứng kiến cảnh "UAV Nga bay vào Kiev như chỗ không người", hoàn toàn không có cảnh báo ở tỉnh Kiev và Chernihiv lân cận.

"Một số UAV Nga không bị bắn hạ trên đường tới Kiev là điều có thể hiểu được, do không hệ thống phòng không nào hoàn hảo. Dù vậy, điều tồi tệ là chúng không bị phát hiện. Hãy hy vọng rằng đây chỉ là ngoại lệ hiếm hoi", Shamaida nói.

Nikolai Melnyk, cựu chỉ huy đại đội thiết giáp Bradley thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 47 Ukraine, cho rằng phi cơ Nga đã bay rất thấp, đủ để nhìn rõ bằng mắt thường nhưng lại ngoài tầm giám sát của radar cảnh giới. "Chúng không vượt quá độ cao 100 m so với mặt đất trong suốt hành trình. Lực lượng phòng không đã bị bất ngờ", Melnyk cho biết.

Tầm nhìn của radar mặt đất với mục tiêu bay thấp. Đồ họa: Telegraph

Melnyk nhận định UAV Nga cũng né tránh được các trận địa radar và tên lửa phòng không cố định, cũng như hàng loạt tổ hỏa lực di động sử dụng súng máy, vốn chịu trách nhiệm đánh chặn phi cơ và tên lửa bay thấp.

"Nếu không ai phát hiện UAV đang áp sát và quần thảo trên vùng trời Kiev, nhiều khả năng tình báo Nga đã nắm được thông tin về các vị trí phòng thủ. Đây sẽ là tin tức cực kỳ xấu", Melnyk cảnh báo.

UAV Nga quần thảo trên bầu trời Kiev suốt nhiều giờ mà không bị bắn hạ cũng là vấn đề gây tranh cãi.

Theo chuyên gia quân sự Ukraine Oleg Zhdanov, đối phó UAV không phải nhiệm vụ đơn giản mà đòi hỏi triển khai lực lượng lớn, từ các tổ hỏa lực di động, pháo phòng không cho đến những hệ thống tên lửa tiên tiến, trong khi diện tích cần phòng thủ lại rất rộng.

Zhdanov lưu ý rằng UAV bay thấp có thể né tránh radar cảnh giới, nhưng các kíp phòng không có thể xác định vị trí của chúng bằng mắt thường, sau đó bật radar điều khiển hỏa lực và chĩa về phía mục tiêu để bám bắt. Phương án tốt nhất là điều động máy bay đánh chặn, do radar trên không có tầm quan sát tốt hơn so với radar mặt đất.

Tuy nhiên, chuyên gia này thừa nhận tên lửa phòng không có giá rất đắt so với UAV và Ukraine cũng không có nhiều đạn. "Những phi cơ này có thể bị bắn hạ, nhưng không thể nhanh chóng như chúng tôi mong muốn. Đây là vấn đề mang tính hệ thống đối với lực lượng phòng không Ukraine", ông nói.

Thách thức còn lớn hơn khi Nga sử dụng UAV mang bộ thu phát Starlink. Chuyên gia quân sự Ukraine Andriy Kramarov nhấn mạnh rằng nước này gần như không có cách nào gây nhiễu hay chặn tín hiệu Starlink, trong khi mọi nỗ lực can thiệp vào hệ thống này cũng có thể phản tác dụng do Starlink được ví như "xương sống trong mạng lưới liên lạc quân sự của Ukraine".

Xác UAV BM-35 Nga trong ảnh đăng ngày 15/1. Ảnh: Militarnyi

Trước khi dòng BM-35 xuất hiện, Nga đã tích hợp bộ thu phát Starlink cho UAV tự sát giá rẻ Molniya, song mẫu phi cơ này có tầm bay ngắn hơn nhiều. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov ngày 26/1 cảnh báo về UAV gắn thiết bị Starlink của Nga, nhấn mạnh Kiev cần "phản ứng nhanh chóng" trước vấn đề này.

Dù vậy, chuyên gia Kramarov cũng lưu ý rằng khó có khả năng Nga sẽ lắp lượng lớn bộ thu phát Starlink cho UAV, do đây là quá trình rất đắt đỏ và phức tạp về mặt công nghệ.

Phạm Giang (Theo UA Wire, RusVesna, Euromaidan Press)