Cạn tên lửa, F-16 Ukraine phải dùng 'đạn phóng xịt' để đối phó UAV Nga

Tình trạng thiếu vũ khí buộc F-16 Ukraine phải dùng pháo, cũng như tên lửa từng phóng xịt, để ngăn các đòn tập kích của Nga hồi cuối năm ngoái.

Hãng thông tấn Reuters ngày 5/3 dẫn ba nguồn tin giấu tên, những người nắm trực tiếp tình hình, tiết lộ phi đội F-16 Ukraine đã gặp tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa đối không trong giai đoạn tháng 11-12/2025, giữa lúc Nga chuẩn bị mở chiến dịch tập kích quy mô lớn trong mùa đông.

Vào thời điểm nguồn cung bị gián đoạn, toàn bộ lực lượng F-16 Ukraine chỉ còn một vài tên lửa đối không tầm ngắn AIM-9 Sidewinder. Một người tiết lộ không quân Ukraine thậm chí không còn đạn dược để trang bị cho F-16 trong gần một tháng. "Các đối tác trả lời rằng họ không còn vũ khí dự trữ để chuyển giao", người này nói nhưng không nêu quốc gia cụ thể.

Những hình ảnh được không quân Ukraine công bố hồi cuối năm 2025 cho thấy tiêm kích F-16 chỉ còn lắp tên lửa đối không tầm ngắn AIM-9L/M đời cũ, được sản xuất từ thập niên 1970-1980, không còn mang đạn tầm trung AIM-120B/C hay AIM-9X hiện đại nhất do Mỹ viện trợ như giai đoạn đầu tham chiến.

Tình trạng thiếu tên lửa buộc phi công F-16 Ukraine dùng pháo nòng xoay 20 mm để hạ máy bay không người lái (UAV) của Nga và chuyển sang làm nhiệm vụ ban ngày. Thực hiện nhiệm vụ này trong đêm rất nguy hiểm, dù Nga thường tập kích vào buổi đêm và rạng sáng.

Các phi công Ukraine cũng thử dùng lại tên lửa "phóng xịt", không hoạt động trong những lần đánh chặn trước, với hy vọng chúng sẽ khai hỏa thành công sau khi được bảo dưỡng. "Phương án này thành công trong một số trường hợp", một nguồn tin cho hay.

Tình trạng được khắc phục vào cuối tháng 12/2025 sau khi các đối tác chuyển thêm tên lửa AIM-9 cho Ukraine. Các nguồn tin từ chối nêu tên quốc gia đứng sau động thái này, cũng như phiên bản tên lửa được chuyển giao.

Nguồn tin thứ tư cho biết Đức và Canada, hai thành viên NATO, đã cung cấp đạn AIM-9 cho Ukraine trong những tháng gần đây. Bộ Quốc phòng Đức từ chối bình luận về thông tin, trong khi Bộ Quốc phòng Canada thông báo đang chuyển tên lửa AIM-9M-8 tới Ukraine.

Lầu Năm Góc và quân đội Ukraine không bình luận về thông tin.

Mỹ đang bán vũ khí cho đồng minh NATO để viện trợ theo cơ chế Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL). Một quan chức NATO nói PURL cung cấp cho Ukraine nhiều vật tư thiết yếu do Mỹ chế tạo, trong đó có khoảng 75% tên lửa đánh chặn Patriot và 90% đạn cho các tổ hợp phòng không khác.

Tuy nhiên, Kiev vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong đảm bảo dự trữ đạn phòng không. Nga thường xuyên mở các đợt tập kích quy mô lớn với hàng trăm UAV và tên lửa, buộc Ukraine triển khai nhiều khí tài phòng không và tác chiến điện tử để đối phó.

Đan Mạch, Hà Lan, Na Uy và Bỉ năm 2023 cam kết viện trợ tổng cộng 85 tiêm kích F-16 do Mỹ sản xuất cho Ukraine, những chiếc đầu tiên được bàn giao vào tháng 8/2024. Tên lửa tầm trung AIM-120 AMRAAM là vũ khí đối không uy lực nhất của F-16 Ukraine, mỗi quả có giá 1-2 triệu USD tùy phiên bản. Tên lửa tầm ngắn AIM-9X có giá rẻ hơn, khoảng 400.000-500.000 USD mỗi quả.

Tiêm kích F-16 Ukraine bay trong sự kiện tháng 8/2024. Ảnh: Reuters

Ukraine đã mất 4 tiêm kích F-16 trong tình huống chiến đấu kể từ khi bắt đầu vận hành dòng phi cơ này hồi tháng 8/2024. Quân đội Nga cũng nhiều lần tập kích bằng UAV tự sát và tên lửa nhằm vào những căn cứ đóng quân của phi đội F-16 Ukraine. Bộ tư lệnh không quân Ukraine nhiều lần ngầm thừa nhận những địa điểm này trúng đòn tập kích, song từ chối tiết lộ thiệt hại.

Nguyễn Tiến (Theo Reuters, AFP, AP)