Chiếc bánh kem phanh phui góc khuất giao đồ ăn ở Trung Quốc

Lời phàn nàn của một khách hàng về bánh kem khởi đầu cuộc điều tra quy mô lớn phanh phui hàng nghìn cửa hàng thực phẩm "ma" tại Trung Quốc.

Liu, cư dân Bắc Kinh, năm ngoái đặt một chiếc bánh kem sinh nhật qua nền tảng giao đồ ăn trực tuyến và không hài lòng khi nó được trang trí bằng bông hoa không ăn được. Liu khiếu nại lên cơ quan chức năng, kích hoạt một cuộc thanh tra diện rộng trên toàn quốc.

Chính quyền phát hiện một chuỗi cửa hàng bánh kem "ma" dùng giấy phép giả, tự xưng có gần 400 chi nhánh nhưng thực tế không có cửa hàng nào. Họ nhận đơn và thu tiền của khách, sau đó đẩy đơn hàng lên một nền tảng trung gian để các nhà sản xuất khác đấu giá. Ai nhận làm với giá thấp nhất sẽ được chọn để thực hiện đơn hàng, khiến chất lượng sản phẩm lẫn an toàn thực phẩm không đảm bảo.

Shipper chờ đơn hàng tại trung tâm thương mại ở Bắc Kinh tháng 3/2024. Ảnh: AFP

Theo Xinhua, một khách hàng trả 252 nhân dân tệ (35 USD) cho một chiếc bánh đường kính 15 cm. Đơn hàng này bị bán lại qua nền tảng trung gian nơi các lò bánh đấu giá từ 100, 90 xuống còn 80 nhân dân tệ. Kết quả là cửa hàng "ma" bỏ túi gần một nửa số tiền khách trả, nền tảng giao hàng thu 20% phí dịch vụ, còn lò bánh thực tế nhận được 30%.

Có hơn 67.000 cửa hàng "ma" bị phát hiện trên toàn quốc, bán ra hơn 3,6 triệu chiếc bánh. Cục Quản lý Thị trường Quốc gia Trung Quốc kết luận rằng 7 nền tảng giao hàng lớn bao gồm PDD, Alibaba, Douyin, Meituan và JD, đã không bảo vệ khách hàng thỏa đáng và không kiểm tra kỹ giấy phép của người bán.

Cơ quan này đã phạt các nền tảng trên 3,6 tỷ nhân dân tệ (528 triệu USD), mức phạt lớn nhất kể từ khi Luật An ninh Lương thực sửa đổi năm 2015. Trong số các công ty bị phạt, Pinduoduo nhận mức phạt nặng nhất (1,5 tỷ nhân dân tệ) do liên tục từ chối cung cấp thông tin, nộp tài liệu giả và có hành vi chống đối bạo lực. Pinduoduo cùng các ông lớn như Alibaba, Meituan sau đó cam kết chấp hành hình phạt và thắt chặt quản lý để loại bỏ các hành vi sai trái.

Hoàng Tranh, người sáng lập nền tảng thương mại Pinduoduo. Ảnh: Caixin

Cuộc điều tra kéo dài 10 tháng cho thấy nỗ lực của Bắc Kinh trong trấn áp cuộc cạnh tranh giá cả khốc liệt đang đẩy các công ty vào vòng xoáy tự hủy hoại: hạ giá để giành khách nhưng đánh đổi bằng an toàn thực phẩm.

"Việc các nền tảng thẩm định kỹ các cửa hàng là tuyến phòng thủ đầu tiên cho an toàn thực phẩm. Nếu tuyến phòng thủ này sụp đổ, toàn bộ hệ thống quản lý sẽ thất bại", giáo sư Tiết Quân, giảng viên trường Luật thuộc Đại học Bắc Kinh nhận xét hôm 17/4.

Ông cho rằng việc áp dụng hình phạt nặng nhất buộc các nền tảng chuyển hình thức xác minh cửa hàng từ "hình thức" sang "thực chất" và gánh vác trách nhiệm của mình.

Thời Kiến Trung, giáo sư đại học Chính trị Pháp luật Trung Quốc, cho rằng vụ án cửa hàng "ma" mang tính bước ngoặt, buộc các cơ quan quản lý phải tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trên các cửa hàng trực tuyến và điều chỉnh sự phát triển của các nền tảng, đồng thời là cơ sở tham khảo cho việc xét xử các vụ án tương tự trong tương lai.

Hồng Hạnh (Theo CNN, Xinhua)