Cuộc giằng co trong Nhà Trắng về chiến sự Iran

Thông điệp của Tổng thống Trump về chiến sự Iran liên tục thay đổi, cho thấy nội bộ Nhà Trắng có nhiều luồng ý kiến liên quan cuộc xung đột.

Chiến dịch Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran đã kéo dài hai tuần, Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên thay đổi thông điệp về cuộc chiến, lúc nghiêng về những tuyên bố "chiến thắng", lúc lại kêu gọi tiếp tục chiến đấu.

Theo giới quan sát, sự thay đổi này cho thấy vòng thân cận của Tổng thống Trump đang giằng co giữa nhiều luồng ý kiến khác nhau. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hướng đi của cuộc chiến, mà còn tiềm ẩn hệ lụy đến chính trường và kinh tế Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 3/3. Ảnh: AFP

Tổng thống Trump trở lại Nhà Trắng tháng 1/2025 với cam kết giúp Mỹ tránh khỏi những cuộc can thiệp quân sự mà ông gọi là "ngu ngốc". Tuy nhiên, chính ông giờ đây lại đưa Mỹ vào một cuộc chiến làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu và dòng chảy năng lượng thế giới.

Nguồn thạo tin cho biết nhiều cố vấn kinh tế và quan chức, trong đó có cả từ Bộ Tài chính và Hội đồng Kinh tế Quốc gia, đã cảnh báo Tổng thống Trump rằng cú sốc giá xăng dầu tăng cao có thể nhanh chóng làm xói mòn sự ủng hộ tại Mỹ đối với cuộc chiến.

Các cố vấn chính trị, bao gồm Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và cấp phó James Blair, cũng đưa ra lập luận tương tự. Họ tập trung vào những hệ quả chính trị từ việc giá nhiên liệu tăng và khuyên ông Trump nên thu hẹp tiêu chí cần thiết để tuyên bố chiến thắng. Họ cũng đề nghị ông phát tín hiệu rằng chiến dịch là ngắn hạn và sắp kết thúc.

Ở chiều ngược lại là phe theo đường lối cứng rắn, đang thúc giục ông Trump duy trì sức ép quân sự với Iran. Trong số này có các nghị sĩ Cộng hòa như Lindsey Graham và Tom Cotton, cùng các nhà bình luận nổi tiếng trong giới bảo thủ như Mark Levin. Họ cho rằng Mỹ cần ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và phải đáp trả mạnh mẽ các cuộc tấn công nhằm vào binh sĩ Mỹ cũng như hoạt động vận tải hàng hải.

Ngoài ra, ông Trump còn đối mặt sức ép đến từ nhóm cử tri theo khuynh hướng dân túy, cùng những cá nhân như chiến lược gia Steve Bannon và người dẫn chương trình Tucker Carlson. Họ đã công khai lẫn riêng tư kêu gọi Tổng thống tránh để Mỹ bị cuốn vào một cuộc chiến kéo dài khác ở Trung Đông.

"Đây là cuộc chiến của Israel. Đây không phải cuộc chiến của Mỹ", ông Carlson, một trong những tiếng nói có ảnh hưởng của phe cánh hữu, nhận xét trong video đăng trên YouTube ngày 2/3. "Hãy thoát ra ngay lập tức. Đơn giản là vậy. Tất nhiên, trên thực tế điều đó vô cùng phức tạp, nhưng bước đầu tiên là phải quyết định rằng chúng ta sẽ rời đi".

Theo một cố vấn, ông chủ Nhà Trắng đang phải thực hiện một cuộc "đi dây" về thông điệp để làm hài lòng cả ba nhóm: phe diều hâu muốn chiến đấu, phe kinh tế sợ giá xăng tăng, nhóm dân túy vốn kịch liệt phản đối các cuộc can thiệp quân sự nước ngoài. "Ông ấy để phe cứng rắn tin rằng chiến dịch vẫn đang tiếp diễn, mang lại kỳ vọng xung đột sắp kết thúc cho thị trường và trấn an nhóm cử tri ủng hộ rằng Mỹ hạn chế leo thang", quan chức này nói.

Sự thay đổi trong thông điệp thể hiện rõ trong các phát biểu công khai của Tổng thống Trump.

Ông chủ Nhà Trắng phát động chiến dịch ngày 28/2 với những mục tiêu rất rộng, từ việc ngăn chặn "nguy cơ Iran tấn công" cho đến làm tê liệt chương trình hạt nhân của nước này. Tuy nhiên trong những ngày gần đây, ông ngày càng mô tả cuộc xung đột là chiến dịch ngắn hạn mà phần lớn mục tiêu đã hoàn thành.

Trong tuần này, ông Trump nhấn mạnh chiến dịch chỉ là một "chuyến xuất quân ngắn hạn". Nguồn thạo tin cho biết cụm từ này đã được nhắc tới trong một cuộc họp tại Nhà Trắng với các trợ lý, trước khi ông Trump lần đầu sử dụng nó trong cuộc gặp các nghị sĩ Cộng hòa ở bang Florida hôm 9/3.

Tại sự kiện ở bang Kentucky hôm 12/3, ông Trump tuyên bố "chúng ta đã thắng". Nhưng chỉ một lúc sau, ông lại thay đổi thông điệp. "Chúng ta không muốn rời đi sớm phải không? Chúng ta phải hoàn thành công việc", ông Trump tiếp tục.

Nỗ lực dung hòa những tiếng nói khác biệt này của Tổng thống Trump đang bị thách thức bởi việc Iran siết kiểm soát Eo biển Hormuz cũng như tấn công vào các nước láng giềng. Eo biển Hormuz được ví như "yết hầu" với dòng chảy năng lượng thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua.

Nếu việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz khiến giá nhiên liệu tại Mỹ tăng quá mạnh, áp lực chính trị buộc Tổng thống Trump chấm dứt chiến dịch quân sự có thể gia tăng, bởi đảng Cộng hòa của ông đang phải bảo vệ thế đa số mong manh ở lưỡng viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt tại cuộc họp báo ngày 10/3. Ảnh: AFP

Tổng thống Trump cho biết ông sẽ tự quyết định thời điểm kết thúc chiến dịch quân sự. Ông chủ Nhà Trắng và các trợ lý khẳng định tiến độ hiện tại đã vượt xa khung thời gian 4-6 tuần đặt ra ban đầu cho chiến dịch.

Giới phân tích cho rằng Iran cũng sẽ tuyên bố chiến thắng, đơn giản vì họ đã trụ vững sau hàng loạt đợt không kích từ Mỹ và Israel và vẫn thể hiện được khả năng phản công, gây thiệt hại cho đối thủ. Kịch bản mỗi bên tự nhận thắng lợi có thể tạo lối thoát để Washington sớm khép lại chiến dịch.

Theo hai nguồn thạo tin, một số trợ lý Nhà Trắng đang thảo luận về kịch bản kết thúc chiến dịch, trong đó ông Trump sẽ tuyên bố các mục tiêu quân sự đã đạt được, sau đó chuyển sang gây sức ép bằng trừng phạt, răn đe và đàm phán. Tuy nhiên, không phải tất cả các trợ lý đều ủng hộ cách tiếp cận này.

Khi được hỏi về các thông tin, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump nổi tiếng là người sẵn sàng lắng nghe nhiều ý kiến khác nhau, nhưng mọi người đều hiểu rằng ông mới là người đưa ra quyết định cuối cùng và tự truyền tải thông điệp đó.

Như Tâm (Theo Reuters, AFP, BBC)