Điện Kremlin bác cáo buộc Nga, Trung bí mật thử hạt nhân

Điện Kremlin bác bỏ cáo buộc cho rằng Nga và Trung Quốc bí mật thử nghiệm hạt nhân trong bối cảnh hiệp ước New START hết hiệu lực từ đầu tháng này.

"Chúng tôi đã nghe thấy nhiều thông tin về các vụ thử nghiệm. Cả Nga và Trung Quốc đều bị nêu tên trong vấn đề này, nhưng cả hai nước đều không tiến hành bất kỳ vụ thử hạt nhân nào", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với phóng viên hôm nay.

Ông Peskov thêm rằng Bắc Kinh cũng đã lên tiếng bác bỏ những cáo buộc đó.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tại Moskva, Nga ngày 22/1. Ảnh: Reuters

Thomas DiNanno, thứ trưởng ngoại giao Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí, ngày 6/2 cáo buộc Trung Quốc tiến hành các vụ thử hạt nhân có sức công phá thấp vào năm 2020 và chuẩn bị cho nhiều vụ nổ lớn hơn. Bộ Ngoại giao Mỹ năm 2024 cũng cáo buộc Nga tiến hành các vụ thử hạt nhân có sức công phá thấp.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 9/2 cho rằng cáo buộc của Mỹ "hoàn toàn vô căn cứ và dối trá trắng trợn", được tạo ra để biện minh cho việc nối lại các vụ thử hạt nhân của Washington.

Christopher Yeaw, trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí và không phổ biến vũ khí hạt nhân, ngày 17/2 tuyên bố những dữ liệu thu thập được ở Kazakhstan ngày 22/6/2020 cho thấy vụ nổ có cường độ 2,75 độ richter, nhằm củng cố cáo buộc Trung Quốc bí mật thử hạt nhân.

"Tôi cho rằng khả năng đó không phải vụ nổ là rất thấp", ông nói, bác bỏ khả năng đó là trận động đất hoặc sự cố khai thác mỏ. Ông cảnh báo Mỹ sẽ nối lại thử hạt nhân "trên cơ sở bình đẳng" như tuyên bố của Tổng thống Donald Trump hồi tháng 10/2025.

Tuy nhiên, báo cáo gần đây của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) không tìm thấy bằng chứng thuyết phục về một vụ nổ hạt nhân dưới lòng đất. CSIS cho biết hình ảnh vệ tinh không cho thấy hoạt động bất thường nào tại Lop Nur, địa điểm thử hạt nhân của Trung Quốc ở khu vực phía tây Tân Cương.

Robert Floyd, thư ký điều hành của Tổ chức Hiệp ước Cấm Thử nghiệm Hạt nhân Toàn diện (CTBT), cũng tuyên bố tổ chức này "không phát hiện bất kỳ dấu hiệu đặc trưng của một vụ thử vũ khí hạt nhân". Nhưng ông nói rằng các thiết bị giám sát của nhóm chỉ có thể quan sát được các vụ nổ đạt đến mức tương đương 500 tấn TNT.

Yeaw chỉ trích gay gắt tuyên bố của Floyd, nói rằng ông nên "xem xét lại các ưu tiên" thay vì thúc giục Hiệp ước cấm thử nghiệm hạt nhân toàn diện có hiệu lực, nếu tổ chức không thể phát hiện vụ thử có sức công phá thấp. Hiệp ước của Liên Hợp Quốc, vốn cấm tất cả các vụ nổ hạt nhân, hiện chưa có hiệu lực, khi mới có Pháp và Anh, 2 trong số các quốc gia sở hữu hạt nhân, phê chuẩn.

Mỹ và Nga gần đây cũng không gia hạn Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START), khiến hai cường quốc lần đầu tiên trong hàng chục năm không có bất cứ ràng buộc nào về số lượng đầu đạn hạt nhân.

Lần gần nhất Mỹ thử nghiệm kích nổ bom hạt nhân là vào năm 1992. Kể từ đó, nước này đã tiến hành các vụ thử nghiệm "dưới ngưỡng tới hạn" nhằm đảm bảo an toàn mà không kích hoạt phản ứng dây chuyền hạt nhân.

Mỹ và Nga hiện nắm giữ gần 90% tổng số vũ khí hạt nhân trên toàn thế giới, theo đánh giá năm 2025 của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI). Trong đó, Nga có khoảng 4.309 đầu đạn đang triển khai và lưu trữ, còn Mỹ có 3.700. Trung Quốc được cho là sở hữu 600 đầu đạn hạt nhân, nhưng SIPRI cho rằng con số này nhiều khả năng sẽ tăng lên 1.000 vào cuối thập kỷ.

Thanh Tâm (Theo Reuters, AFP)