Hơn 4.000 vệ tinh Starlink phải hạ thấp quỹ đạo để 'né' vệ tinh Trung Quốc?

Ngày 27-1, báo South China Morning Post đưa tin một nhóm nghiên cứu tại Trung Quốc nhận định vụ suýt va chạm gần đây giữa một vệ tinh Trung Quốc và vệ tinh Starlink là nguyên nhân trực tiếp khiến Công ty SpaceX quyết định hạ độ cao hơn 4.000 vệ tinh.

Trước đó, Phó chủ tịch kỹ thuật SpaceX, Michael Nicolls, thông báo vệ tinh của họ đã lướt qua một vệ tinh khác ở khoảng cách chỉ khoảng 200m vào ngày 10-12, ngay sau một đợt phóng vệ tinh từ Tây Bắc Trung Quốc.

Ba tuần sau, ông Nicolls thông báo SpaceX có kế hoạch hạ độ cao gần một nửa trong tổng số hơn 9.000 vệ tinh Internet đang hoạt động.

Cụ thể, các vệ tinh Starlink sẽ được hạ từ quỹ đạo khoảng 550km xuống còn 480km nhằm tăng cường an toàn không gian.

Dù không xảy ra va chạm, các nhà nghiên cứu thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc cho rằng tình huống tiếp cận gần nói trên đã làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng và "trở thành tác nhân thúc đẩy quyết định hạ quỹ đạo quy mô lớn của SpaceX".

Vệ tinh Trung Quốc liên quan đến sự cố này là một thiết bị quan sát Trái đất độ phân giải cao, được phóng cùng tám vệ tinh khác bằng tên lửa Kinetica-1.

Trong bài báo công bố ngày 26-1 trên chuyên trang Space and Network, nhóm nghiên cứu cho biết đã sử dụng nền tảng nghiên cứu siêu chùm vệ tinh để xác định thiết bị này.

"Dữ liệu quỹ đạo ban đầu chỉ được tạo ra chưa đầy 14 phút trước khi xảy ra tình huống tiếp cận gần, khiến SpaceX có rất ít thời gian để nhận diện rủi ro", nhóm nghiên cứu viết.

Trong khi SpaceX nhấn mạnh việc hạ độ cao giúp các vệ tinh ngừng hoạt động tái nhập khí quyển nhanh hơn, các nhà nghiên cứu cho rằng động thái này cũng có thể nhằm "đánh bóng hình ảnh của công ty như một nhà vận hành có trách nhiệm".

Quyết định của Công ty SpaceX đưa ra trong bối cảnh "những lo ngại đang ngày càng tăng về rủi ro an toàn do các chùm vệ tinh khổng lồ gây ra".

Trung Quốc trước đó nhiều lần chỉ trích sự mở rộng nhanh chóng của Starlink, dẫn chứng các sự cố suýt va chạm với trạm vũ trụ Thiên Cung năm 2021 và một vụ vỡ vệ tinh gần đây tạo ra hơn 100 mảnh rác vũ trụ.

Bài báo nêu rõ việc hạ quỹ đạo có thể giúp vệ tinh Starlink an toàn hơn, song hoạt động ở độ cao thấp cũng làm tăng lực cản khí quyển, khiến vệ tinh tiêu thụ nhiên liệu nhanh hơn, rút ngắn tuổi thọ và kéo theo chi phí vận hành cao hơn cho SpaceX.

Bên cạnh đó, việc hạ độ cao đồng loạt khoảng 4.400 vệ tinh sẽ tạo ra cuộc "di cư quỹ đạo" lớn nhất từng có, làm gia tăng nguy cơ tiếp cận gần trong nhiều tháng.

"Ngay cả khi có sự phối hợp giữa các nhà vận hành, quá trình này vẫn mở ra một 'cửa sổ rủi ro cao', đặt hệ thống tránh va chạm tự động của Starlink vào phép thử khắc nghiệt nhất", các nhà nghiên cứu nhận định.