Lời đe dọa tăng thuế của ông Trump phủ bóng liên minh Mỹ - Hàn

Từ thỏa thuận tưởng chừng đã chốt, liên minh Mỹ - Hàn nhanh chóng rơi lại vòng xoáy bất ổn khi ông Trump dọa tăng thuế với Seoul vì chậm thực thi cam kết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/1 tuyên bố tăng thuế trở lại mức 25% đối với các mặt hàng xuất khẩu của Hàn Quốc, gồm cả ôtô.

Động thái diễn ra ngay sau khi Hàn Quốc tưởng như đã dàn xếp ổn thỏa bất đồng thương mại tồi tệ nhất với Mỹ, đồng minh theo hiệp ước duy nhất của Seoul. Sau nhiều tháng đàm phán, ông Trump hồi tháng 10/2025 đồng ý hạ mức thuế xuống còn 15% sau khi nhận được cam kết từ Seoul về việc đầu tư 350 tỷ vào Mỹ.

Vào thời điểm đó, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã dành cho ông Trump sự đón tiếp nồng hậu và những món quà mang tính biểu tượng, như bản sao vương miện cổ bằng vàng, khiến ông chủ Nhà Trắng rất hài lòng.

Đáp lại, ông Trump cũng thể hiện thiện chí bằng bước ngoặt chính sách là cho phép Hàn Quốc theo đuổi mục tiêu đóng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mà nước này đã ấp ủ từ lâu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (giữa) và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung tại Nhà Trắng hồi tháng 8/2025. Ảnh: Yonhap

Tuy nhiên, bóng đen bất ổn từng bủa vây quan hệ giữa hai đồng minh đã quay trở lại. Dù chưa công bố thời điểm áp mức thuế mới, ông Trump nhấn mạnh quốc hội Hàn Quốc đang quá chậm chạp trong việc thực hiện thỏa thuận đầu tư vào Mỹ.

"Điều này cho thấy nền tảng thỏa thuận thuế quan Mỹ - Hàn mong manh đến nhường nào", Song Eon-seog, lãnh đạo phe đối lập tại quốc hội Hàn Quốc, nhận xét.

Các quan chức Hàn Quốc cho biết thỏa thuận thương mại này không cần sự phê chuẩn của quốc hội, vì hai chính phủ đã ký kết dưới hình thức bản ghi nhớ, thay vì hiệp định chính thức.

Các dự luật liên quan đã được đệ trình lên quốc hội Hàn Quốc từ tháng 11/2025, nhằm thành lập quỹ đầu tư tại Mỹ và một tập đoàn mới để quản lý quỹ này thông qua tham vấn song phương với Washington. Tuy nhiên, việc thông qua đạo luật chính thức đã bị trì hoãn do những tranh cãi giữa đảng cầm quyền và phe đối lập.

Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Hàn Quốc Kim Jung-Kwan, người đang thăm Canada, dự kiến sớm tới Mỹ để gặp Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Seoul cũng lên kế hoạch cử đặc phái viên đàm phán thương mại Yeo Han-koo tới gặp các đối tác Mỹ.

Các cố vấn cấp cao của Tổng thống Lee đã họp khẩn trong ngày 27/1 để thảo luận cách xử lý "cú sốc" mới nhất trong quan hệ với chính quyền ông Trump.

Kang Yu-jung, người phát ngôn của Tổng thống Hàn, cho biết họ đang rà soát các dự luật còn tồn đọng tại quốc hội và lưu ý rằng Nhà Trắng vẫn chưa ban hành sắc lệnh hành pháp để chính thức hóa lời đe dọa tăng thuế của ông Trump.

"Chúng tôi dự định giải quyết vấn đề một cách bình tĩnh, đồng thời gửi thông điệp tới phía Mỹ về quyết tâm thực hiện thỏa thuận của mình", bà nói.

Theo thỏa thuận, Hàn Quốc đồng ý đầu tư 20 tỷ USD mỗi năm, đồng thời dành riêng 150 tỷ USD cho các hoạt động đóng tàu ở Mỹ. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Koo Yun-cheol tuần trước cho hay đợt giải ngân 20 tỷ USD đầu tiên khó có thể được thực hiện trong nửa đầu năm nay do quy trình phê duyệt tốn nhiều thời gian.

Giới phân tích cho rằng thông tin này là nguồn cơn khiến ông Trump nổi giận và dọa tăng thuế với Hàn Quốc. "Tuyên bố đó có thể đã tác động tiêu cực đến tâm lý của chính quyền Mỹ, đặc biệt khi cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra cuối năm nay", J. James Kim, giám đốc Chương trình Hàn Quốc tại Viện Stimson ở Washington, nói.

Chuyên gia này thêm rằng động thái của ông Trump có thể tạo ra bất ổn cho môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp Hàn Quốc đang xuất khẩu hàng sang Mỹ hoặc có cơ sở sản xuất tại Mỹ. "Mọi thứ từ kế hoạch đầu tư đến hậu cần đều trở nên khó khăn hơn", Kim nói.

Đảng Dân chủ cầm quyền của ông Lee kêu gọi các đảng khác tại quốc hội hợp tác để đẩy nhanh thỏa thuận với Mỹ. Trong khi đó, đảng Quyền lực Nhân dân đối lập lại đổ lỗi cho chính phủ về sự chậm trễ, cáo buộc chính quyền không chia sẻ chi tiết thỏa thuận.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (đằng trước) và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tại Nhà Trắng hồi tháng 9/2025. Ảnh: Reuters

Diễn biến này cũng cho thấy sự khác biệt trong chính sách thuế quan và thương mại giữa Mỹ với các đối tác, theo giới quan sát. Trong khi tại Mỹ, các thỏa thuận này được Tổng thống thông qua, thì ở các quốc gia khác như Hàn Quốc, việc phê chuẩn thường phải qua quy trình phức tạp tại cơ quan lập pháp và các cơ quan quản lý.

Phe bảo thủ đối lập tại Hàn Quốc đã yêu cầu thỏa thuận thương mại với Mỹ phải được quốc hội thông qua vì khoản đầu tư khổng lồ sẽ gây áp lực tài chính lớn lên quốc gia Đông Á này. Lập trường trái ngược giữa hai đảng đã khiến tình hình thêm bế tắc trong những tháng qua.

"Ông Trump muốn mọi người phải phản ứng nhanh như cách ông ấy đang làm", Deborah Elms, giám đốc chính sách thương mại tại Quỹ Hinrich ở Singapore, nhận định. "Nhưng thực tế không như vậy. Hầu hết các quốc gia khác không cho phép một quy trình như thế".

Choi Byung-il, chủ tịch đơn vị chiến lược thương mại tại công ty luật Bae, Kim & Lee ở Seoul, cho hay với lời đe dọa tăng thuế, ông Trump đã đẩy quả bóng về phía Hàn Quốc với thông điệp "các vị hãy mau chóng làm gì đó đi".

Thanh Tâm (Theo Korea Times, NY Times, WSJ)