Mới một người bị rác vũ trụ rơi trúng, liệu người tiếp theo có may mắn như vậy?

Theo Sách Kỷ lục Guinness thế giới, người duy nhất từng bị rác vũ trụ rơi trúng là bà Lottie Williams. Sự việc xảy ra ngày 22-1-1997, khi bà đang đi dạo trong một công viên tại Turley, ngoại ô thành phố Tulsa, bang Oklahoma (Mỹ).

Một mảnh vật liệu sợi thủy tinh (fiberglass) màu đen dài khoảng 12,7cm bất ngờ rơi xuống và chạm vào vai bà trước khi bật ra và lăn xuống bãi cỏ. Mảnh vỡ này rất nhẹ, chỉ nặng tương đương một lon nước ngọt rỗng.

Dù ban đầu di chuyển với tốc độ cao khi đi vào khí quyển, mảnh rác vũ trụ này đã giảm tốc đáng kể trước khi chạm vào vai bà và may mắn không làm bà bị thương, theo trang IFLScience ngày 6-3.

Tuy nhiên mảnh vỡ này không phải là phần duy nhất còn sót lại từ tầng thứ hai của tên lửa Delta II.

Mảnh lớn nhất được tìm thấy là một bình nhiên liệu nặng khoảng 250kg, rơi xuống cách một trang trại gần Georgetown, bang Texas (Mỹ) khoảng 50m.

Bà Williams và bạn bè thậm chí đã nhìn thấy tầng tên lửa này khi tái nhập khí quyển, trông giống như một "sao băng".

Tên lửa Delta II được phóng vào ngày 24-4-1996 và sau đó bị bỏ lại trên quỹ đạo, dần dần mất độ cao trước khi rơi trở lại Trái đất theo cách không kiểm soát, khiến nhiều mảnh vỡ rải rác tại Texas và Oklahoma.

Gần 30 năm sau, vấn đề rác vũ trụ trở nên nghiêm trọng hơn nhiều.

Hiện nay, xung quanh Trái đất có hơn 18.000 vệ tinh, trong đó hơn một nửa thuộc chòm vệ tinh Starlink của SpaceX.

Riêng năm 2025, hơn 4.000 vật thể mới đã được đưa vào quỹ đạo, tăng mạnh so với chỉ 77 lần phóng tên lửa vào năm 1996.

Sự gia tăng nhanh chóng này làm dấy lên lo ngại về "hội chứng Kessler" - kịch bản trong đó các mảnh vỡ trong không gian va chạm với vệ tinh đang hoạt động, tạo ra thêm nhiều rác vũ trụ và gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, có thể khiến một số quỹ đạo trở nên không còn an toàn cho hoạt động không gian.

Mặc dù phần lớn mảnh vỡ nhỏ sẽ cháy rụi trong khí quyển, một số mảnh lớn vẫn có thể "sống sót" và rơi xuống mặt đất.

Một nghiên cứu phân tích dữ liệu giai đoạn 1992 - 2022 cho thấy trong khoảng 1.500 mảnh vỡ tên lửa rời quỹ đạo, hơn 70% rơi xuống theo cách không kiểm soát.

Kết hợp với các mô hình dân số, các nhà nghiên cứu ước tính có khoảng 10% khả năng một người nào đó sẽ bị rác vũ trụ rơi trúng vào năm 2032.

Điều này cho thấy khi hoạt động không gian tiếp tục mở rộng, việc quản lý và giảm thiểu rác vũ trụ đang trở thành một thách thức cấp bách đối với nhân loại.