Người châu Âu thắt chặt chi tiêu vì xung đột Iran

Tại nhà hàng Casi ở Barcelona, chủ quán Prat không còn thấy những người khách quen gọi thêm ly rượu vang hay món tráng miệng sau mỗi "Menu del dia" như trước.

Menu del dia, hay "thực đơn trong ngày", là một nét truyền thống đặc biệt ở Tây Ban Nha. Một bữa trưa đầy đủ 3 món gồm khai vị, món chính, tráng miệng hoặc cà phê với mức giá trọn gói hợp lý là lựa chọn không thể thiếu của người dân nơi đây trong tuần làm việc.

Nhưng khi xung đột Iran đẩy giá năng lượng tăng cao trên khắp châu Âu, người tiêu dùng đang bắt đầu phải cắt giảm các khoản chi, từ ly vang hay món tráng miệng trong bữa trưa quen thuộc đến những khoản tiêu dùng thường nhật.

"Chúng tôi đã nhận thấy những thay đổi trong cách tiêu tiền của khách hàng vài tháng qua", Esteve Canas Prat, chủ nhà hàng Casi ở Barcelona, nói.

Một nhà hàng ở thành phố Barcelona, Tây Ban Nha hồi tháng 1/2026. Ảnh: Guardian

Khách quen ở quán ông trước đây thường gọi thêm đồ uống hoặc món tráng miệng, nhưng giờ chỉ trung thành với thực đơn cố định với giá 17,5 euro (khoảng 20,55 USD). Một số người từng đến quán dùng bữa 5 lần mỗi tuần, giờ chỉ đến 2-3 lần.

"Vì chúng tôi là doanh nghiệp gia đình có nhiều khách hàng trung thành, những thay đổi này dễ dàng được nhận ra", Canas nói.

Sau khi chiến sự Iran bùng nổ cuối tháng 2, tình trạng gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh trên khắp khu vực đồng euro, làm giảm thu nhập hộ gia đình và làm dấy lên nỗi lo lạm phát. Lạm phát đã tăng vọt lên 2,6% trong tháng 3 từ mức 1,9% trong tháng 2.

Điều này ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế. Giám đốc điều hành của nhà bán lẻ quần áo Thụy Điển H&M hồi tháng 3 cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng.

Hãng hàng không quốc gia Đức Deutsche Lufthansa hôm 21/4 cho biết họ dự kiến cắt giảm 20.000 chuyến bay trong mùa hè này nhằm tiết kiệm nhiên liệu máy bay. Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Fatih Birol, cho biết hồi đầu tháng rằng châu Âu chỉ còn khoảng sáu tuần dự trữ nhiên liệu máy bay.

Frederico Oliveira da Silva, trưởng bộ phận năng lượng tại tổ chức người tiêu dùng châu Âu BEUC, cảnh báo tình hình có thể trầm trọng hơn nếu các nhà cung cấp năng lượng "trục lợi từ khủng hoảng, tăng giá hoặc thay đổi hợp đồng trước hạn".

Bảng hiển thị giá nhiên liệu ở Saint-Mande, phía đông Paris, Pháp ngày 24/4. Ảnh: AFP

Một cuộc khảo sát của Ipsos đầu tháng này cho thấy khoảng 50% người tiêu dùng Pháp lo lắng về hệ quả của xung đột Trung Đông đối với giá nhiên liệu và lạm phát. Giá cả leo thang cũng có thể dẫn tới vòng xoáy: người lao động yêu cầu lương cao hơn, khiến các công ty phải tiếp tục tăng giá và theo đó đẩy lạm phát tăng thêm.

Ủy ban Châu Âu cho hay khối đã mất thêm 24 tỷ euro (khoảng 28 tỷ USD) để nhập khẩu năng lượng kể từ khi bắt đầu xung đột. Một số quốc gia thành viên đã đề xuất các biện pháp hỗ trợ để giảm bớt tác động của chi phí phát sinh.

Trong khi đó, người tiêu dùng châu Âu đang tự ứng phó bằng cách chi tiêu cân nhắc hơn. "Mọi người vẫn muốn duy trì thói quen và tận hưởng cuộc sống tại những địa điểm quen thuộc, nhưng họ đang làm điều đó với ngân sách eo hẹp hơn", Canas nói.

Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP)