Những mảnh đời dưới bóng đô thị lớn nhất thế giới

Từ gầm cầu tăm tối đến tòa nhà kính rực rỡ, hàng triệu người dân Jakarta miệt mài mưu sinh giữa vòng vây khói bụi, tắc nghẽn để mưu cầu giấc mơ cuộc sống.

Tháng 12/2025, Liên Hợp Quốc công nhận Jakarta của Indonesia là thành phố lớn nhất thế giới với số cư dân lên tới 42 triệu người. Ít có thứ gì mang tính biểu tượng cho Jakarta hơn là những chiếc áo khoác xanh lá rực rỡ của hơn một triệu tài xế xe ôm công nghệ đang tỏa đi khắp siêu đô thị này.

Giống như hàng chục triệu người Hồi giáo khác tại Indonesia, tài xế 48 tuổi Dicky Rio Suprapto thức dậy lúc 4h để cầu nguyện. Ông đưa hai con tới trường trước khi bắt đầu ngày làm việc 12 tiếng tại một trong những thành phố tắc nghẽn nhất thế giới.

Suprapto vốn được đào tạo để trở thành kỹ sư, nhưng ông đã mất việc năm 2017. Sau đại dịch Covid-19, ông chuyển sang nghề tài xế xe công nghệ. Ngoài chở hành khách, ông còn nhận các đơn vận chuyển thức ăn và bưu phẩm trong thành phố.

Những tài xế xe công nghệ trên một con đường ở Jakarta. Ảnh: Guardian

Để đối phó với tắc đường, Suprapto nói ông phải trở nên sáng tạo. Thay vì phụ thuộc vào bản đồ, ông dựa vào kiến thức tích lũy hàng thập kỷ về mạng lưới đường sá như mê cung của thành phố.

"Tôi đã thuộc lòng hết rồi. Vì vậy thời gian di chuyển sẽ ngắn hơn", ông nói. "Khách hàng sử dụng dịch vụ của chúng tôi để đi làm kiếm tiền. Do đó tôi có nghĩa vụ giúp họ đến nơi nhanh chóng".

Bất chấp những vất vả, ô nhiễm và tình trạng kẹt xe liên tục, ông vẫn luôn giữ tinh thần vui vẻ mỗi khi làm việc. Ông dừng công việc lúc hoàng hôn vì mắt không nhìn tốt khi trời tối. Với thu nhập mỗi ngày khoảng 400-500 nghìn rupiah (khoảng 23-29 USD), Suprapto cho hay số tiền này là đủ để trang trải cuộc sống gia đình, miễn là họ sống giản dị.

Dhewa Radya, cư dân 22 tuổi, là một đại diện cho lớp trẻ, học vấn cao và làm việc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang bùng nổ của thành phố. Anh thuê một phòng trọ ở Tây Jakarta với giá 1,6 triệu rupiah (92 USD) mỗi tháng. Mỗi ngày anh đều đi bộ tới chỗ làm để tránh tắc đường.

Tuy nhiên, ô nhiễm là điều không thể tránh khỏi. Sau một năm, kết quả kiểm tra sức khỏe cho thấy phổi của anh có những vết đốm đặc trưng của người hút thuốc thụ động. Anh thừa nhận Jakarta không phải là "thành phố yêu thích", nhưng là nơi tốt nhất để tìm việc.

"Ở Jakarta, bạn có thể tìm thấy mọi thứ, vì vậy nó thực sự tốt cho giai đoạn bắt đầu sự nghiệp", anh nói.

Đến từ Trung Java, Radya là một trong hàng triệu người chuyển đến Jakarta mỗi năm để tìm kiếm cơ hội tốt hơn. Anh cho rằng mình may mắn trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên nước này lên tới 17%, trong đó có nhiều người đã tốt nghiệp đại học.

Về lâu dài, anh muốn đi ra nước ngoài, sau đó trở về quê hương. "Hy vọng là tôi có thể quay lại Indonesia, có công việc tốt hơn, cuộc sống và chất lượng sống tốt hơn", anh nói.

Neneng Muslimah, 45 tuổi, điều hành một quán ăn truyền thống ven sông thường phục vụ cơm trưa cho dân văn phòng tại khu trung tâm quận Kuningan.

Con sông làm nổi bật sự phát triển của Jakarta và sự phân hóa ngày càng rõ rệt. Một bên là những xóm nhỏ đông đúc, bên kia là các khách sạn năm sao và những tòa nhà văn phòng bằng kính cao tầng.

Quán bắt đầu làm việc từ 5h và cao điểm là vào buổi trưa. Các món ăn đặc trưng của quán là gà chiên với tương ớt sambal cay nồng, cơm, rau và các món trứng, với giá chỉ từ 10.000 rupiah (0,6 USD).

"Lúc 12 giờ trưa, chúng tôi phục vụ khoảng 100 suất ăn", bà nói.

Điểm đặc biệt của quán là hệ thống giao hàng bằng ròng rọc qua sông. Khách có thể đặt món bằng cách đứng ở bên kia hét lớn hoặc đặt đồ ăn qua WhatsApp, sau đó thanh toán bằng cách quét mã gắn vào giỏ hàng.

"Chúng tôi thích dùng WhatsApp hơn. Nếu hét lên, đôi khi đơn hàng sẽ bị nhầm. Họ có thể gọi cà phê, nhưng chúng tôi lại giao một món đồ uống đá", bà kể.

Bất chấp chi phí sinh hoạt tăng cao. nguy cơ lũ lụt thường trực do thành phố đang bị sụt lún và những cơn mưa ngày càng lớn, bà Neneng cho rằng Jakarta vẫn có vẻ đẹp đặc biệt.

"Người từ nơi khác chỉ biết đến Jakarta với hình ảnh kẹt xe, bụi bặm và ô nhiễm. Nhưng một khi bạn ở đây và cảm nhận nó, bạn sẽ thấy dễ chịu. Mọi người ở đây rất thân thiện và hay giúp đỡ nhau", bà nói.

Faqih Ibnu Ali làm việc tại một tuyến phố ở Jakarta. Ảnh: Guardian

Giờ tan tầm, dòng xe cộ đông đúc quay trở lại các con phố. Tại một ngã tư đông đúc gần đài tưởng niệm quốc gia Monas ở Jakarta, Faqih Ibnu Ali, nghệ sĩ biểu diễn đường phố 28 tuổi, tự sơn người thành màu bạc và bước ra đường. Anh là một trong hàng triệu lao động tự do của thành phố.

Vào một ngày may mắn, anh có thể kiếm được khoảng 200.000 rupiah (11 USD). Ali làm việc vào buổi sáng và sau khoảng thời gian nghỉ ngắn, anh tiếp tục công việc từ chiều cho đến tối, đôi khi là nửa đêm.

Từng là một ngư dân, Ali cho hay một vụ hỏa hoạn thiêu rụi con tàu đã khiến anh rơi vào cảnh tay trắng. Hiện anh phải sống dưới gầm cầu cùng vợ và các con. Nhiều năm trước, anh từng mất con trai vì tai nạn giao thông.

Anh nói bản thân cảm thấy bị phán xét và như một người ngoài rìa, bị bỏ lại phía sau trong thành phố lớn nhất thế giới này. "Nếu người ta có nhìn tôi thì cũng chỉ nhìn bằng nửa con mắt", anh nói.

Tuy nhiên, anh vẫn phải tiếp tục công việc này vì các con. "Chúng ta đừng đánh mất hy vọng hay bỏ cuộc, tất cả là vì gia đình", anh nói.

Thanh Tâm (Theo Guardian)