Những tuyên bố liên tục thay đổi của Mỹ về đàm phán với Iran

Các phát biểu từ Tổng thống Trump về đàm phán với Iran đang gây bối rối, có thể khiến tiến trình ngoại giao khó đạt đột phá hơn.

Trong vài ngày cuối tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra hàng loạt thông điệp trái chiều liên quan chiến sự Iran trên mạng xã hội và các cuộc trả lời phỏng vấn qua điện thoại. Ông tuyên bố Iran "đã đồng ý mọi thứ", sau đó lại cảnh báo nếu Tehran không ký thỏa thuận, "toàn bộ đất nước sẽ bị tấn công".

Sự thay đổi nhanh chóng trong thông điệp của ông Trump gây bối rối, khi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran sắp hết hạn và tiến trình đàm phán vẫn chưa rõ ràng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 18/4. Ảnh: AP

Không lâu sau khi Iran thông báo mở cửa eo biển Hormuz cho tàu thương mại hôm 17/4, Tổng thống Trump cho biết nước này đã đồng ý đình chỉ vô thời hạn chương trình hạt nhân, làm dấy lên kỳ vọng về khả năng đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài gần hai tháng.

"Phần lớn các điểm chính đã được hoàn tất. Mọi việc sẽ tiến triển khá nhanh", ông Trump nói với Bloomberg, đồng thời bác bỏ khả năng Mỹ gỡ phong tỏa với tài sản của Iran, trong khi đây là một yêu cầu then chốt từ phía Tehran.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, Tổng thống Mỹ cho biết Iran "đã đồng ý mọi thứ", bao gồm cả việc hợp tác với Mỹ để xử lý lượng uranium làm giàu.

"Không. Không cần bộ binh", Tổng thống Trump nói. "Chúng tôi sẽ đến đó và phối hợp với họ để thu hồi, tiếp quản. Mọi việc sẽ được thực hiện cùng nhau, bởi đến lúc đó chúng tôi đã có thỏa thuận, mà đã có thỏa thuận thì không cần giao tranh nữa".

Iran lập tức bác bỏ những tuyên bố này. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nhấn mạnh uranium "thiêng liêng như lãnh thổ" và "sẽ không được chuyển đến bất cứ nơi nào".

"Kịch bản chuyển giao số uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa bao giờ được nêu ra trong các cuộc đàm phán", ông Baqaei cho hay, thêm rằng các cuộc đối thoại gần đây tập trung vào giải quyết xung đột, không phải thu hồi kho uranium của Iran.

Những phát biểu trái ngược này làm dấy lên câu hỏi về việc Iran thực sự đã đồng ý những gì, những bình luận của Tổng thống Trump có đang phản ánh đúng thực tế hay không.

Dù vậy, khi trả lời truyền thông tại Phoenix, bang Arizona, tối cùng ngày, ông Trump vẫn tiếp tục tỏ ra lạc quan, nói ông "không nghĩ có quá nhiều bất đồng đáng kể" giữa hai bên.

Ông chủ Nhà Trắng không đề cập nhiều đến chiến sự Iran trong ngày kế tiếp. Tại sự kiện ở Phòng Bầu dục sáng 18/4, khi một phóng viên hỏi về việc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tấn công các tàu qua eo biển Hormuz, ông Trump đã đề nghị toàn bộ truyền thông ra ngoài. Chiều cùng ngày, ông đến câu lạc bộ golf ở bang Virginia.

Sáng 19/4, giọng điệu của Tổng thống Trump đã đảo chiều hoàn toàn. "Nếu Iran không ký thỏa thuận này, cả đất nước sẽ bị thổi bay", ông cảnh báo.

Ít phút sau, ông tiếp tục đăng trên mạng xã hội rằng "Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận của Washington" và quốc gia Trung Đông "sẽ sụp đổ nhanh chóng".

Đến ngày 20/4, Tổng thống Trump nói ông "không chịu bất kỳ áp lực nào" về thời gian đạt thỏa thuận, nhưng đồng thời cảnh báo nếu lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, "rất nhiều bom sẽ trút xuống".

Phó tổng thống Mỹ JD Vance tại cuộc họp báo ở Islamabad, Pakistan ngày 12/4, sau khi kết thúc đàm phán với phái đoàn Iran. Ảnh: AP

Ngay cả các thông tin mang tính hậu cần cũng bất nhất. Tổng thống Trump và các quan chức trong chính quyền nhiều lần đưa ra thông tin trái ngược về việc Phó tổng thống JD Vance có tham gia đàm phán tại Islamabad, Pakistan hay không.

Sáng 19/4, ông Trump thông báo ông Vance sẽ không tham gia vòng đàm phán mới vì "lo ngại an ninh". Nhưng cùng lúc đó, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright xuất hiện trên truyền hình, khẳng định ông Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn đến Islamabad.

Sau cùng, Tổng thống Mỹ được cho là không nắm chính xác thông tin. "Tình hình đã có thay đổi", một quan chức Nhà Trắng nói với CNN khi được hỏi về diễn biến.

Một ngày sau, ông Trump tiếp tục đưa ra cập nhật gây khó hiểu. Ông nói qua điện thoại với phóng viên New York Post rằng ông Vance đang trên máy bay và chuẩn bị hạ cánh xuống Pakistan trong vài giờ tới để đàm phán. Nhưng chỉ một lúc sau, Phó tổng thống Vance lại ngồi trong đoàn xe đến Nhà Trắng.

"Chúng tôi kỳ vọng phái đoàn sẽ sớm lên đường", quan chức Nhà Trắng lý giải.

Ông Vance dự kiến rời Washington vào ngày 21/4 để đến Pakistan. Vòng đàm phán lần này có thể diễn ra trong ngày 22/4 tại Islamabad, trong khi các nguồn thạo tin lưu ý rằng tình hình vẫn "liên tục thay đổi".

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Baqaei ngày 20/4 nói Tehran chưa có kế hoạch tham gia đàm phán với Washington, nhưng không loại trừ khả năng này. Tổng thống Masoud Pezeshkian nói rằng Iran vẫn duy trì "sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử" đối với chính phủ Mỹ, đồng thời chỉ trích "những tín hiệu mâu thuẫn, không mang tính xây dựng" từ các quan chức Mỹ.

"Một số quan chức Iran không hài lòng khi Tổng thống Mỹ dường như 'đàm phán qua mạng xã hội', tạo cảm giác như họ đã chấp thuận những vấn đề mà thực tế chưa đồng ý", một nguồn thạo tin nói, đồng thời cho biết phía Iran đặc biệt lo ngại việc bị xem là yếu thế.

Tổng thống Trump nói với Bloomberg rằng lệnh ngừng bắn sẽ kết thúc vào "tối 22/4 theo giờ Washington", giúp các bên có thêm thời gian để thương lượng trước khi ông phải quyết định có thực hiện lời đe dọa tấn công hạ tầng Iran hay không. Ông đồng thời cho biết khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn là "rất thấp".

Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng phái đoàn của Iran, cáo buộc Mỹ muốn nước này phải đầu hàng, đồng thời khẳng định Tehran đang chuẩn bị "tung ra những quân bài mới trên chiến trường".

"Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới sức ép đe dọa", ông Ghalibaf viết trên X ngày 21/4.

Như Tâm (Theo CNN, Washington Post, CBS News)