SpaceX mua xAI, đưa AI lên không gian

Ngày 2-2, Công ty chế tạo tên lửa và vệ tinh SpaceX của ông Musk thông báo đã mua lại xAI (công ty trí tuệ nhân tạo (AI) cũng do ông quản lý) - động thái phản ánh tham vọng lớn của ông trong việc phát triển các công cụ AI tiên tiến được vận hành bởi những trung tâm dữ liệu đặt ngoài không gian.

Thương vụ nghìn tỉ USD

Trong bản ghi nhớ gửi nhân viên, ông Musk chia sẻ: "SpaceX đã mua lại xAI nhằm tạo ra cỗ máy đổi mới tham vọng nhất, tích hợp theo chiều dọc, trên và ngoài Trái đất, kết hợp AI, rocket, Internet vệ tinh, công nghệ truyền thông trực tiếp tới thiết bị di động, cùng nền tảng thông tin thời gian thực sớm nhất và nền tảng tự do ngôn luận hàng đầu thế giới".

Giới phân tích nhận định thương vụ này củng cố vị thế của SpaceX là công ty tư nhân có giá trị lớn nhất thế giới, đồng thời tạo ra một doanh nghiệp được định giá hơn 1.000 tỉ USD. Tuyên bố trên trang web của SpaceX, ông Musk cho biết: "Cột mốc này không chỉ đánh dấu chương tiếp theo, mà là cả một cuốn sách mới trong sứ mệnh của SpaceX và xAI".

Theo đánh giá của tờ Wall Street Journal, thương vụ đánh dấu sự kết hợp giữa SpaceX - ông lớn hàng đầu về không gian và xAI - một công ty còn ở giai đoạn sơ khai. Trong khi SpaceX vận hành đội tên lửa và tàu vũ trụ đưa phi hành gia lên quỹ đạo, thì xAI đang huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn và vận hành Grok - chatbot được tích hợp vào nền tảng mạng xã hội X.

Thương vụ được xem là dấu hiệu cho thấy xAI cần thêm nguồn vốn để cạnh tranh trong lĩnh vực AI đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt, đồng thời phản ánh tầm quan trọng của công nghệ này đối với tương lai, cụ thể là hoạt động thám hiểm không gian và chinh phục vũ trụ. 

Thông qua việc sáp nhập, ông Musk đã mang lại "phao cứu sinh" về tài chính cho xAI - doanh nghiệp được thành lập muộn hơn so với các đối thủ cùng ngành.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc hợp nhất SpaceX và xAI tiềm ẩn rủi ro về uy tín, vì chatbot Grok của xAI đang là đối tượng của nhiều cuộc điều tra quốc tế sau khi tạo ra hàng loạt hình ảnh khỏa thân mà không có sự đồng thuận. 

Bên cạnh đó, thương vụ có khả năng kéo theo rủi ro về tài chính, vì xAI đã ngốn nhiều tiền để xây dựng trung tâm dữ liệu nhưng doanh thu từ các gói cao cấp của Grok lại không đủ bù lại, theo tờ New York Times.

Tham vọng có khả thi?

Trước khi SpaceX mua lại xAI, ông Musk đã triển khai nhiều hành động để thực thi tham vọng của mình. Tuần trước, SpaceX đề nghị Ủy ban Truyền thông liên bang Mỹ (FCC) cấp phép phóng mạng lưới gồm 1 triệu vệ tinh lên quỹ đạo Trái đất. 

Theo hồ sơ nộp lên FCC, SpaceX cho biết mục tiêu là xây dựng một mạng lưới các trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng mặt trời nhằm "đáp ứng sự tăng trưởng bùng nổ về nhu cầu dữ liệu do AI thúc đẩy".

Giải thích cho chiến lược trên, tỉ phú Musk cho biết trong vòng 2 đến 3 năm tới, phương pháp tạo ra năng lực tính toán cho AI với chi phí thấp nhất sẽ đến từ không gian. Do đó, nhà điều hành SpaceX nhấn mạnh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng mặt trời trong không gian là "điều hiển nhiên".

"Chỉ riêng hiệu quả về chi phí cũng sẽ cho phép các công ty đổi mới và tăng tốc trong việc huấn luyện mô hình AI, cũng như xử lý dữ liệu với tốc độ và quy mô chưa từng có, qua đó thúc đẩy những bước đột phá trong ngành vật lý và phát minh ra các công nghệ mang lại lợi ích cho nhân loại", ông Musk nói thêm.

Về cơ chế vận hành, các trung tâm dữ liệu đặt ngoài không gian trong tương lai có thể dựa vào hàng trăm vệ tinh chạy bằng năng lượng mặt trời, được kết nối thành mạng lưới trên quỹ đạo, để đáp ứng nhu cầu tính toán khổng lồ của các hệ thống AI như Grok của xAI hay ChatGPT của OpenAI. Đây là phương pháp thay thế được cho là tối ưu hơn, trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu trên Trái đất đang tiêu tốn nhiều chi phí để vận hành.

Mặt khác, nhiều kỹ sư và chuyên gia không gian cảnh báo rằng tính khả thi về mặt thương mại của tham vọng này vẫn còn phải chờ nhiều năm nữa để đánh giá do hàng loạt rủi ro lớn như rác vũ trụ, thách thức bảo vệ phần cứng trước bức xạ vũ trụ, hạn chế trong quá trình bảo trì trực tiếp, cũng như chi phí phóng vệ tinh, theo Hãng tin Reuters.

Ngân hàng Deutsche Bank dự báo những trung tâm dữ liệu đặt trên quỹ đạo quy mô nhỏ đầu tiên có thể xuất hiện vào giai đoạn 2027 - 2028 ở dạng thử nghiệm về cả công nghệ lẫn hiệu quả kinh tế. Trong khi đó, các trung tâm dữ liệu quy mô lớn hơn, gồm hàng trăm hoặc hàng nghìn vệ tinh, có thể bắt đầu vận hành từ năm 2030 nếu các sứ mệnh quy mô nhỏ trước đó thành công.