'Trinh sát cơ nghe trộm' của Mỹ xuất hiện gần Iran

Trinh sát cơ RC-135V, một trong những phương tiện thu thập thông tin tình báo mạnh nhất của Mỹ, đáp xuống căn cứ ở Qatar, cách Iran hơn 270 km.

Dữ liệu trên trang theo dõi hàng không dân sự FlightRadar24 cho thấy một trinh sát cơ RC-135V Rivet Joint của không quân Mỹ đã bay từ bang Nebraska tới căn cứ Mildenhall tại Anh, sau đó đáp xuống sân bay quân sự Al Udeid ở Qatar hôm 28/1.

Al Udeid là một trong những căn cứ đồn trú chủ chốt của Mỹ tại Trung Đông, nằm cách bờ biển Iran khoảng hơn 270 km.

Trinh sát cơ RC-135 cất cánh từ căn cứ Nellis, bang Nevada, Mỹ tháng 2/2025. Ảnh: USAF

RC-135V/W Rivet Joint là máy bay chuyên thu thập thông tin tình báo tín hiệu (SIGINT), được mệnh danh là "trinh sát cơ nghe trộm" bởi khả năng chặn thu liên lạc và định vị nguồn phát tín hiệu vô tuyến của đối phương. Mỗi chiếc Rivet Joint đơn lẻ có thể phát hiện tín hiệu khả nghi và thường kết hợp với những loại trinh sát cơ khác để định vị đối phương.

Ngoài khả năng nghe trộm, RC-135V/W cũng có thể hỗ trợ xây dựng "bản đồ đội hình chiến đấu điện tử" của đối phương, trong đó xác định vị trí phân bố các đài radar, sở chỉ huy và hệ thống thu phát vô tuyến.

Dữ liệu thu thập được có vai trò đặc biệt quan trọng trong lập kế hoạch tác chiến, cung cấp thông tin về những tổ hợp phòng không cần chế áp, đề xuất loại máy bay tốt nhất để tiếp cận mục tiêu, vạch đường bay cho phi cơ và tên lửa.

"Thông tin này rất quan trọng để xây dựng kế hoạch tác chiến hiệu quả và cập nhật liên tục trước khi triển khai chiến dịch. Chúng cũng giúp hiểu rõ ý định và tình trạng sẵn sàng chiến đấu của đối phương trong mọi thời điểm", biên tập viên Howard Altman của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone giải thích.

Truyền thông Mỹ cho biết không quân nước này còn điều tới Trung Đông một số khí tài chuyên dụng, trong đó có máy bay E-11A BACN (Nút liên lạc chiến trường trên không). Phi cơ này chuyên làm nhiệm vụ thiết lập mạng lưới thông tin chiến trường, kết nối các đơn vị ở thực địa với lực lượng không quân trong khu vực.

6 máy bay tác chiến điện tử E/A-18G Growler của hải quân Mỹ đã rời biển Caribe và di chuyển về phía đông Đại Tây Dương, có thể đang hướng tới Trung Đông.

Đường bay của trinh sát cơ RC-135V Mỹ tới căn cứ Al Udeid ở Qatar ngày 28/1. Đồ họa: FlightRadar24

Có dấu hiệu cho thấy một số máy bay tìm kiếm cứu nạn chiến trường HC-130J Combat King II cũng đang triển khai tới Trung Đông. HC-130J đóng vai trò quan trọng với hoạt động giải cứu phi công mất tích trong chiến dịch quân sự, đặc biệt ở khu vực xảy ra giao tranh, cũng như có thể tiếp dầu cho máy bay phục vụ lực lượng đặc nhiệm.

Không quân Mỹ còn điều động hàng loạt tiêm kích đa năng F-15E bổ sung tới căn cứ Muwaffaq Salti ở Jordan, cũng như tăng cường máy bay tiếp dầu tới khu vực. "Lực lượng không quân chiến thuật Mỹ chưa triển khai ồ ạt tới đây, song có thể họ sẽ đưa khí tài đến trong những ngày tới", Altman nói.

Một quan chức hải quân Mỹ ngày 28/1 tiết lộ đang có 10 chiến hạm hoạt động trong khu vực tác chiến của Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông. Thông tin được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo "một hạm đội khổng lồ", do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu, đang di chuyển tới gần Iran.

Vị trí nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln. Đồ họa: IEJ Media

Căng thẳng giữa Washington và Tehran gần đây leo thang liên quan làn sóng biểu tình chống chính phủ bùng phát từ cuối tháng 12/2025 tại Iran, do giới thương nhân không hài lòng với tình hình kinh tế và đồng rial mất giá. Biểu tình ban đầu diễn ra ôn hòa trước khi leo thang thành bạo lực chết người.

Tổng thống Trump hôm 28/1 cảnh báo "thời gian đang cạn dần" để Iran tránh kịch bản xung đột với Mỹ, song không loại trừ khả năng đạt được thỏa thuận mới về chương trình hạt nhân. "Hy vọng Iran sẽ nhanh chóng ngồi vào bàn đàm phán để thương lượng một thỏa thuận công bằng và thỏa đáng, có lợi cho mọi bên", ông cho biết.

Cố vấn lãnh tụ Iran sau đó tuyên bố nước này sẽ đáp trả "lập tức và toàn diện" nếu bị Mỹ tấn công, một trong các mục tiêu sẽ là Israel. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng cảnh báo rằng lực lượng Iran đã "đặt sẵn ngón tay trên cò súng" để chuẩn bị đáp trả mạnh mẽ với mọi cuộc tấn công, nhưng cũng đề cập khả năng đạt thỏa thuận hạt nhân nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, War Zone)