Lý do ông Trump đổi giọng về trấn áp nhập cư ở Minnesota

Phản ứng gay gắt của dư luận và nỗi lo mất uy tín chính trị được cho là nguyên nhân chính khiến Tổng thống Trump quyết định hạ nhiệt căng thẳng tại Minnesota.

"Phe Dân chủ đang ưu tiên tội phạm nhập cư thay vì những công dân tuân thủ pháp luật và đóng thuế đầy đủ. Họ tạo ra tình trạng nguy hiểm cho mọi bên liên quan. Hai công dân Mỹ đã thiệt mạng bi thảm vì hỗn loạn do phe Dân chủ tạo ra", Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối tuần trước viết trên Truth Social.

Tuyên bố gay gắt đổ lỗi cho phe Dân chủ được ông Trump đưa ra một ngày sau khi các đặc vụ liên bang hôm 24/1 bắn chết Alex Pretti, nam y tá hồi sức cấp cứu 37 tuổi và là công dân Mỹ, trong chiến dịch truy quét nhập cư tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota. Pretti là công dân Mỹ da trắng thứ hai bị bắn chết trong đợt trấn áp nhập cư chưa từng có do Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) dẫn dắt ở Minneapolis trong tháng này.

Chỉ vài giờ sau vụ nổ súng, Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem lên tiếng cáo buộc Pretti đã tấn công các sĩ quan và vung súng trước mặt họ, đồng thời gọi hành động này là "khủng bố nội địa".

Chỉ huy Tuần tra Biên giới Gregory Bovino, gương mặt đại diện cho chiến dịch truy quét nhập cư của ICE ở Minneapolis, cho rằng Pretti muốn "thảm sát lực lượng hành pháp". Còn Stephen Miller, kiến trúc sư trưởng cho chiến lược trấn áp nhập cư quyết liệt của ông Trump, gọi Pretti là một "kẻ mưu sát".

Nhưng khi Tổng thống Trump tiếp tục làm việc trong Phòng Bầu dục, các kênh truyền hình cáp trong phòng chiếu đi chiếu lại những video do các nhân chứng quay, cho thấy câu chuyện không như những gì các quan chức dưới quyền ông đã nói.

Chúng dần thu hút sự chú ý của ông Trump và khi câu chuyện trở nên rõ ràng hơn, Tổng thống Mỹ bắt đầu cảm thấy khó chịu, theo các quan chức chính quyền.

Vào sáng 25/1, khi Washington chìm trong bão tuyết và nhiều nhân viên cấp cao phải làm việc ở nhà, Tổng thống Trump đã nhận hàng loạt cuộc gọi từ những nghị sĩ Cộng hòa đang lo lắng. Trong đó, thượng nghị sĩ Lindsey Graham đã gửi đi một thông điệp mà ông Trump cũng bắt đầu nhận ra: Nhà Trắng cần tìm cách xoay chuyển dư luận khỏi vụ nổ súng ở Minneapolis.

Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, Graham đã nói với Tổng thống rằng ông cần phải dẹp bỏ những hình ảnh bạo lực, gây sợ hãi trên truyền hình, vì chúng đang làm lu mờ thành công của các khía cạnh khác trong chương trình nghị sự về di trú của ông.

Các quan chức cao cấp trong chính quyền cũng cảnh báo những cảnh hỗn loạn tại Minneapolis có nguy cơ trở thành gánh nặng chính trị đối với Tổng thống. Hiệp hội Súng trường Quốc gia Mỹ (NRA), vốn là đồng minh kiên định của ông Trump, đã công khai chỉ trích chính quyền vì nói rằng Pretti không được mang theo súng khi tham gia biểu tình phản đối ICE.

Giới chức bang Minnesota cho biết Pretti có giấy phép sử dụng súng và được quyền mang vũ khí ra đường vì luật bang này không cấm. NRA bảo vệ quyền này và trên thực tế từng đứng về những người mang theo súng trường tham gia các cuộc tuần hành ủng hộ ông Trump.

Người biểu tình đụng độ với các đặc vụ liên bang ở Minneapolis, Minnesota, ngày 8/1. Ảnh: Reuters

Trong cuộc phỏng vấn với Wall Street Journal vào chiều cùng ngày, ông Trump từ chối trả lời câu hỏi liệu đặc vụ liên bang bắn chết Pretti có hành động đúng mực hay không, đồng thời thêm rằng chính quyền đang xem xét lại sự việc. Ông cũng ra tín hiệu đang cân nhắc rút một số quan chức di trú liên bang khỏi Minnesota.

Đây là lần đầu tiên một số cố vấn cấp cao biết đến việc Tổng thống đang cân nhắc lại chiến lược của chính quyền tại Minneapolis.

Đến tối 25/1, Tổng thống Trump thể hiện rõ ý định muốn thương lượng. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông kêu gọi Thống đốc Minnesota Tim Walz và Thị trưởng Minneapolis Jacob Frey hợp tác chặt chẽ hơn với giới chức liên bang, trong đó có việc hỗ trợ bắt những người cư trú bất hợp pháp.

Dù Tổng thống không nói thẳng trong bài đăng, ông Trump sẽ rút một số đặc vụ Tuần tra Biên giới khỏi bang nếu các lãnh đạo Minnesota đồng ý với điều kiện này, các quan chức chính quyền sau đó xác nhận.

Sáng hôm sau, theo các quan chức chính quyền, ông Trump đã gọi điện cho "trùm biên giới" Tom Homan để thảo luận về việc giao cho cố vấn lâu năm này một vai trò quan trọng hơn.

Theo các nguồn thạo tin, Homan có lập trường khác biệt với nhiều trợ lý cứng rắn của ông Trump, trong đó có Bộ trưởng Noem và cố vấn cấp cao Corey Lewandowski, về truy quét nhập cư. Ông ủng hộ phương pháp bài bản nhưng chậm hơn, tập trung vào những người nhập cư có tiền án tiền sự hoặc đã nhận quyết định trục xuất, thay vì bắt bớ tràn lan, gây sợ hãi cho cộng đồng.

Ông Trump sau đó khiến các trợ lý bất ngờ khi thông báo trên mạng xã hội rằng sẽ cử Homan đến Minnesota. "Tom là người cứng rắn nhưng công bằng và sẽ báo cáo trực tiếp cho tôi", ông viết.

Tuyên bố này đánh dấu việc ông Trump quyết định xuống thang căng thẳng, tìm cách giảm nhẹ một trong những chiến dịch thực thi di trú gây tranh cãi và ồn ào nhất của chính quyền khoảng 48 giờ sau vụ nổ súng của đặc vụ liên bang khiến Pretti thiệt mạng.

Homan sẽ thay thế Bovino, chỉ huy được mệnh danh là "bàn tay sắt", quản lý các đặc vụ ICE tại Minneapolis. Bovino và một nhóm đặc vụ bị người dân phản đối dữ dội nhất đã vội vã rời khỏi thành phố.

Bước xoay chuyển trên diễn ra sau khi nhiều nghị sĩ đảng Cộng hòa và các đồng minh bày tỏ lo ngại Tổng thống Trump đang đánh mất lòng tin từ công chúng đối với vấn đề then chốt trong chiến dịch tranh cử của mình.

Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 27/1. Ảnh: AP

Sau đó, Tổng thống tiếp tục gọi điện cho Thống đốc Walz và đưa ra các điều kiện để cắt giảm số lượng đặc vụ liên bang tại Minnesota. Ông Trump đã mô tả cuộc gọi là hiệu quả và nói thêm rằng hai người "khá hiểu ý nhau". Ông Trump cũng trao đổi cả với Thị trưởng Frey.

Cùng lúc, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nỗ lực xoa dịu căng thẳng bằng cách tách ông Trump khỏi những phát ngôn gây tranh cãi từ các cố vấn, dù bà vẫn tiếp tục đổ lỗi cho phe Dân chủ kích động người biểu tình ở Minnesota.

"Không ai tại Nhà Trắng, kể cả Tổng thống, muốn thấy người dân chịu thương vong hay mất mạng trên đường phố ", bà nói hôm 26/1.

Đến tối, Tổng thống Trump họp tại Phòng Bầu dục với Bộ trưởng Noem, cố vấn Lewandowski cùng những trợ lý cấp cao Nhà Trắng, theo các nguồn thạo tin.

Những thay đổi của Tổng thống Trump được đánh giá là bước chuyển hướng gây bất ngờ khi trấn áp nhập cư vốn là một chính sách cốt lõi trong chương trình nghị sự mà ông theo đuổi. Nó còn đặc biệt hơn khi Tổng thống lâu nay vẫn cho thấy ông là người không dễ thoái lui trước sức ép từ dư luận.

Nhưng theo các nguồn thạo tin, ông Trump dường như lo ngại các hoạt động trấn áp nhập cư của chính quyền tại Minnesota đang trở nên hỗn loạn chứ không phải quyết liệt. Nỗi lo của Tổng thống càng lớn dần khi các bình luận viên trên truyền hình mổ xẻ những phát ngôn từ giới chức di trú. Thậm chí một số đồng minh của ông còn nhận định trên sóng truyền hình rằng những mô tả từ họ không đúng với cảnh tượng mà các video ghi lại.

"Chúng ta chắc chắn không nên quy kết Pretti là kẻ khủng bố nội địa định sát hại cảnh sát. Không có bằng chứng nào cho thấy điều đó", cựu nghị sĩ đảng Cộng hòa Trey Gowdy phát biểu trên Fox News.

"Tôi không đồng tình với phản hồi ban đầu của Bộ trưởng Noem và Bộ An ninh Nội địa. Việc này diễn ra khi chưa rõ mọi sự thật và đã gây suy giảm lòng tin của công chúng", thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis viết trên mạng xã hội.

"Tôi kinh hoàng trước tình trạng bạo lực tại Minneapolis", thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins cho biết trong một tuyên bố hôm 25/1.

"Ông trùm biên giới" Tom Homan tại Nhà Trắng hồi tháng 9/2025. Ảnh: Reuters

Khi làn sóng phản đối các biện pháp của giới chức di trú liên bang tại Minnesota trở nên gay gắt hơn, một số người trong chính quyền đã âm thầm bày tỏ lo ngại. Ngay cả trước vụ nổ súng hôm 24/1, hàng loạt cuộc thăm dò gần đây cho thấy ông Trump đang mất dần ủng hộ về vấn đề nhập cư.

Tác động từ quyết định thay đổi cách tiếp cận của Tổng thống Trump tại Minnesota chưa hoàn toàn rõ ràng, song những người trong chính quyền vốn ủng hộ phương pháp trấn áp nhập cư thận trọng hơn đã cảm thấy được tiếp thêm động lực khi Tổng thống điều Homan tới Minneapolis.

Các quan chức chính quyền mô tả quyết định điều động Homan của ông Trump là một bước "thiết lập lại" chiến dịch di trú tại Minnesota, đồng thời cho rằng Homan thực sự phù hợp hơn trong việc thúc đẩy hợp tác giữa chính quyền bang và thành phố với liên bang.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)